اگر بخواهیم به سمت حرفه ای تر شدن و درآمدزایی از ورزش پیش برویم ،
طبیعتا با مساله مستند سازی به معنای دقیق تر یعنی ثبت دقیق ، مورد نظر و دلچسب
استفاده کننده از موارد ثبت شده روبرو هستیم . این مستندات با توجه به هدف
میتوانند دیداری یا شنیداری باشند ، که البته مستندات دیداری امروزه قابل
توجه ترند : اعم از نوشته ها ، عکسها و نصاویر و فیلمها . کوهنوردی نیز
علیرغم تفاوتهای خود با ورزشی مثل فوتبال از این مساله دور نیست .
ارائه مستندات است که هر ورزشی را درآمدزا میکند . اخیرا محاسبه ای در مورد یکی از مجلات فصلی ورزشی انجام دادم و متوجه شدم این مجله چیزی حدود ۱۵۰٪ قیمت تمام شده اش را چند ماه قبل از انتشار از سفارش دهندگان تبلیغات دریافت مینماید . علت چیست ؟ توجه من و شما به چنین فصل نامه ای (که مستندات ورزش مورد نظر من و شما در آن ثبت شده ) است که قدرت درآمد زایی به آن می دهد .
گزارش به و یا برای هر نوع سرمایه گذار در صعود در این زمره قرار میگیرد .
۲- ارائه تجارب به سایر ورزشکاران
این هدف بزرگ و جوانمردانه ای است که تا این زمان کوهنوردان ایرانی از آن گریزان نبوده اند ، مگر به عللی که در ذیل همین مطلب خواهید خواند .
۳- معرفی خود و علایق خود به سایرین
این هم از حمله علل اصلی ارائه مستندات است . تا به حال تعداد قابل ملاحظه ای از نیروها و ورزشکاران جوان به این شکل جذب کوهنوردی شده اند و یا سطح برنامه های خود را بالاتر برده اند .(توجه کنید بعد از اولین صعود ایرانی اورست چه تحولاتی در کوهنوردی ایرانی رخ داد) .
۴- ثبت خاطرات
این هدفی کاملا شخصی است (نه برای ارائه به کسی یا جایی) . اما بارها دیده ایم که چقدر لذت بخش است مرور عکسها و نوشته های مربوط به یک سفر یا صعود سالهای قبل .
ثبت گزارش به عنوان یک روش مستند نمودن صعود
یکی از عادات خوب برای پیشرفت در کار فنی ، گزارش
خوانی است (من اصطلاح گزارش خوانی را به شنیدن ، دیدن و یا خواندن مستندات
صعود اطلاق میکنم ) . هر چند خواندن گزارش وقت زیادی از ما نمیگیرد اما
برای فردی که آشنایی حتی مختصری با تکنیکها ، تاکتیکها و شرایط صعود دارد
به اندازه ای بسیار زیاد در کسب تجربه موثر است که بعضا شاید صعودهای
خودمان دارای این اثر نباشد .
همانطور
که قبلا هم بارها گفته ام کسی که گزارش صعود فنی خود را ارائه میکند دو
بار جسارت خود را به نمایش میگذارد : ۱- یک بار در اجرای فعالیت ۲- یک
باردر ثبت مستندات . صداقت در ثبت مستندات ، دوری از بزرگنمایی فعالیت ،
اشاره به مشکلات رخ داده و احتمالا ممکنِ ولی رخ نداده یک گزارش کوهنوردی
را برای خواننده ارزشمندتر مینماید . هرچند اگر گزارشی فاقد پارامترهای
مورد نظر ما نبود ، آن گزارش فاقد ارزش نخواهد بود و گزارشها به شکلهای
مختلف وبه اهداف مختلفی نوشته میشوند : گزارش تصویری ، گزارش مختصر صعود ،
کروکی مسیر ، پوستر گزارش ،گزارش ژورنالی ، گزارش به عنوان ارائه مطلب ،
گزارش شفاهی کوتاه ، گزارش شفاهی کامل ، گزارش در قالب یک کتاب و .. که در
طرحی به عنوان مستند سازی صعودهای فنی در جایی دیگر به آن خواهم پرداخت .
بعضا صعودکنندگان بسیار خوب (در تمام دنیا نه تنها ایران) به علل مختلفی ترس از ثبت گزارش دارند ، که علل در دو دسته خلاصه میشوند:
علل قلمی :
۱- نداشتن سواد نوشتن کافی ۲- نداشتن اعتماد به نفس نوشتن ۳- قلم بد .
علل فنی :
۱- ترس از ایرادات صعود ۲- اشتباهات رخ داده در صعود ۳ - ترس از نقد صعود ۴- عدم تسلط فنی ۵- نقد بدخواهانه .
جز علت اول از علل قلمی، سایر عوامل قابل برطرف شدن هستند . البته اولی هم قابل برطرف شدن است ؛ در هر سطحی .
در مورد علل فنی نیز ، من فکر میکنم با آموزش مساله حل میشود . این آموزش در زمینه آموزش کوهنوردی فنی ، کمی آشنایی با شیوه های نقد است . مشکل بدخواهان و .. هم که همیشه هست اما با گزارش صحیح جایی برای آن باقی نمیماند .
"نقد ، ایراد نمایی و مچ گیری نیست" . نقد بررسی موضوع است که البته نقد کار ما با نقد سینما ، تیاتر ، سیاسی و غیره یک فرق دارد . آن هم اینکه فرد نقاد باید در شرایط آموزشی و تجربی برای نقد باشد . کسی که تا بحال مجبور به عبور از یک شیب بهمنی نبوده چگونه با مطالعه تنها میتواند در مورد فلان بهمن نظر دهد . یا کسی که یک متر صعود انفرادی عمودی و یا حتی صعود سرطناب آنسایت ۵.۱۰ انجام نداده اقدام به نقد صعود انفرادی فلان سنگ نورد کند .
مساله ای که در سالهای گذشته با آن مواجه شدم نقد شفاهی و در گوشی مسیری روی دیواره علم کوه بود ، که البته من هم به اشتباه داشتم دچار این موضوع میشدم . دلایلی مطرح میشد و توسط گشایندگان پاسخ داده میشد . من بعد از صعود سه طول مسیر فوق با ایراداتی مواجه شدم که اصلا با ایرادات مطروحه زیاد همخوانی نداشت و حتی جوابهای گشایندگان را تبدیل به ایرادهای جدیدی کرد . "پس در این جایگاه بهتر میبود نقد کنندگان بعد از صعود حتی بخشی از مسیر اقدام به نقد میکردند ؛ حتی به اینصورت نظرشان بهتر تامین میشد ." چنین مواردی باعث دلسرد شدن دوستان خواهد شد . که من فکر میکنم با کمی توجه حل خواهد شد .
از سویی نقدهای هدفدار در سالهای گذشته نیز ایجاد جبهه بندیهای کاذبی کرده است . این نقدها معمولا از طرف سایرین در مورد تیم ها یی که با بوجه های دولتی رفته اند انجام شده یا نقدهایی که بانیان دولتی ورزش از صعود سایرین کرده اند . "همه چیز را نگفتن "که به علت رخداد حوادث و یا اشتباهات فنی در سالهای اخیر زیاد دیده شده ، باعث نقد توام با پرسش در مورد ایرادات شده ، که شاید از نقصهای قوانین حقوقی ورزش سرچشمه میگیرد .
انواع گزارش
گزارشهای کوهنوردی با توجه به محل ارائه ثبت و ارزش گذاری میشوند ، اما من اصولا گزارش ها را از دیدگاه نحوه ارائه تقسیم بندی میکنم (از این به بعد گزارش در معنای گزارش برنامه کوهنوردی است):
گزارش تصویری : یکی از انواع مخاطب پسند گزارش است . اما غالبا نمیتواند گویای خیلی موارد از جمله زمانها ، مشکلات و ابعاد فنی باشد . اما مکمل خوبی برای گزارشهای مکتوب است .
گزارش مختصر صعود : این نوع گزارش برای ارائه مدت زمان و نحوه رفت و برگشت به جاهای مختلف از جمله گروهها در کمترین زمان وشاید ذیل چند خط تهیه میشود .
کروکی مسیر : کروکی یا توپومپ ابعاد را از نظر فنی و مقعیتی ارائه میدهد . کروکی لازمه یک گزارش جامع است .
پوستر گزارش : این نوع گزارش دیداری نحوه جالبی جهت ارائه اطلاعات کلی و بعضی تصائیر صعود به گزارش خوان مشتاق است . این روش تابه حال به عنوان معرفی یک برنامه گزارش خوانی زیاد استفاده شده ، اما مستقلا استفاده نشده .
گزارش ژورنالی :گزارشی که برای یک ژورنال نوشته میشود ، زیاد به پیچیدگی های تخصصی نمیپردازد ، ابعاد زمانی و سختی کلی مسیر و افراد شرکت کننده و .. طوری معرفی میشود تا خواننده معمولی ژورنال مورد نظر دچار خستگی نشود . در ارائه عکس برای چنین گزارشی به رنگ بندی نشر باید توجه شود . بعضا گزارش نوشتاری روی کاغذی سیاه وسفیدچاپ میشود که هر تصویری قاب استفاده نیست .
گزارش به عنوان ارائه مطلب : گزارش به شکل ارائه مطلب نیز شرایط خود را دارد اما قطعا بیشتر تصویریست و همراه با توضیحات ارائه دهنده خواهد بود .
گزارش شفاهی کوتاه :این گزارشات معمولا توسط تیمهای صعود در اختیار خانواده ها یا انتقال دهندگان گزارش به سایتهای خبری و ... قرار میگیرد ، اما بسیار کوتاه و فقط وضعیت صعود و وضعیت سلامت و شرایط اضطراری اعلام میشود .
گزارش شفاهی : این گزارش ، گزارشی است که صعود کنندگان به درخواست کننده اطلاعات مسیرهای صعود و ... میدهند . این روش برای گرفتن اطلاعات از صعودکنندگان قبلی و استفاده از تجارب آنها زیاد استفاده میشود .
توجه :معمولا و به طور اخص گزارش های از نوع شفاهی توسط کسی به جز صعود کنندگان اصلی نشر پیدا میکند . بهتر است در تبدیل این گزارشات به گزارشات نوشتاری دقت بیشتری به عمل آید . بارها اشتباهات واسطه باعث تولید یک دروغ شده و مساله حادی ساخته میشود . اما گزارش خوان ها نیز باید به دسته بندی گزارشات و نحوه رسیدن به گزارش دقت نمایند .
گزارش در قالب یک کتاب یا نوشته بلند : این جامع ترین نوع گزارش است و قطعا گزارش خوان باید هزینه بپردازد . اینجا اکثر اطلاعات یک صعود ثبت میشود : نفرات ، تاریخچه و مشخصات منطقه صعود ، عکسها ، زمانها ، هزینه ها و هر دانشی که صعود کننده از صعود و منطقه مورد نظر دارد .
گزارش به صورت فیلم های منقطع : اینگونه فیلمها معمولا توسط صعود کننده تهیه شده و در ارائه مطلب و جاهای مختلف به صورت خام استفاده میشود .
گزارش تحت عنوان فیلمهای مستند و بلند و کوتاه : این گونه فیلمها در سالهای اخیر مخاطب خوبی پیدا کرده و با توجه کارهای حرفه ای تر روی فیلمهای اولیه تهیه شده و ترکیب با داستان خارج شده از متن گزارشات جامع بسیار خوب اما هزینه بر و زمان بر است . البته نباید ندیده گرفت برای تکمیل ساختار حرفه ای اینگونه فیلمها بعضی خطاها یا انحراف در اصل گزارش اجتناب ناپذیر است .
البته این روزها تمام متد فوق در دو حالت قابل ارائه هستند : ۱- روی خط(Online) و 2- خارج خط (Off line)
با توجه به حضور پررنگ اینترنت و ارتباطات دقت در درج مطالب بسیار مهم است . اینروزها اینطور نیست که به علت بعد مسافت پای فلان قله تا محل زندگی شما اطلاعاتی در دست نباشد . همانطور که در سالهای گذشته دیدیم حتی بی توجهی به زباله ها توط بعضی از تیم های ایرانی خیلی زود خوراک اخبار و اطلاعات بسیاری از خبررسان ها و پایگاه های اینترنتی شد .
همینطور دستکاری عکسها یا جابجا ارائه دادن آنها میتواند باعث دردسر شود . اما چیزی که اهمیت دارد ،ثبت دقیق انواع گزارشها از آغاز است . چه توسط صعود کننده ، چه توسط نشر دهنده دست دوم گزارش .
تلفکس: 5247693-0232